Ιδιωτικά σχολεία: Τα funds μπαίνουν στις τάξεις – Η εκπαίδευση αλλάζει χέρια

Σε φάση βαθιάς αναδιάρθρωσης εισέρχεται η ιδιωτική εκπαίδευση στην Ελλάδα, καθώς διεθνή επενδυτικά funds ενισχύουν συστηματικά την παρουσία τους στον χώρο της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αλλάζει τον ίδιο τον χαρακτήρα της εκπαίδευσης, μετατοπίζοντάς την από κοινωνικό αγαθό σε επενδυτικό προϊόν.

Σχολεία στο «σφυρί» και σιωπηλές διαπραγματεύσεις

Νέος κύκλος διαπραγματεύσεων βρίσκεται σε εξέλιξη για την εξαγορά ιδιωτικών σχολείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ιδιοκτήτες σχολείων στα βόρεια προάστια φέρονται να βρίσκονται σε επαφές με ξένους επενδυτικούς ομίλους, ενώ στο τραπέζι των συζητήσεων – με διαφορετικά funds – βρίσκονται και ιστορικά σχολεία της Αττικής, όπως τα Γείτονας, Ιόνιος και Εράσμειος.

Παράλληλα, ενδιαφέρον καταγράφεται και για μικρότερες σχολικές μονάδες, κάτω των 1.000 μαθητών, κυρίως στα νότια προάστια, αλλά και για τουλάχιστον ένα ιδιωτικό σχολείο της Θεσσαλονίκης.

Από την παιδαγωγική αυτονομία στον επιχειρηματικό έλεγχο

Οι εξαγορές αυτές δεν είναι μεμονωμένες κινήσεις. Εντάσσονται σε μια διεθνή στρατηγική εμπορευματοποίησης της εκπαίδευσης, όπου τα σχολεία αντιμετωπίζονται ως:

επενδύσεις χαμηλού ρίσκου
δομές με σταθερά και προβλέψιμα έσοδα
πλατφόρμες ανάπτυξης διεθνών εκπαιδευτικών brands

Η Ελλάδα θεωρείται πλέον «ώριμη αγορά», λόγω της αυξημένης ζήτησης για IB, της σταδιακής απαξίωσης των Πανελλαδικών ως μοναδικής διόδου και ενός θεσμικού πλαισίου που ευνοεί τη συγκέντρωση και τον έλεγχο της εκπαίδευσης από μεγάλους ομίλους.

Οι μεγάλοι παίκτες και το νέο τοπίο

Τα τελευταία χρόνια, διεθνείς όμιλοι έχουν αποκτήσει δεσπόζουσα θέση:

Dukes Education (Μαντουλίδης, International School of Athens)
International Schools Partnership (Ελληνογερμανική Αγωγή, Αυγουλέας–Λιναρδάτος, Πλάτων)
Inspired Education Group (Μωραΐτης, Κωστέας–Γείτονας)
Cognita (Εκπαιδευτήρια Δούκα)

Η συγκέντρωση σχολείων σε λίγα, πολυεθνικά σχήματα δημιουργεί νέα δεδομένα τόσο για τους εκπαιδευτικούς όσο και για τις οικογένειες.

Γιατί τώρα;

Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, τέσσερις λόγοι επιταχύνουν τις εξελίξεις:

το IB και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ως εναλλακτική χωρίς Πανελλήνιες
η απορρύθμιση και η ευελιξία στο εργασιακό καθεστώς των ιδιωτικών εκπαιδευτικών
η εμπορική αξιοποίηση σχολικών εγκαταστάσεων
η αυξημένη ζήτηση από ξένες οικογένειες και κατόχους golden visa

Δεν είναι τυχαίο ότι τα funds είτε επενδύουν αποκλειστικά σε σχολεία με IB είτε επιβάλλουν την υιοθέτησή του ως όρο ανάπτυξης.

Το κρίσιμο ερώτημα

Το ερώτημα που τίθεται πλέον ανοιχτά είναι αν η ιδιωτική εκπαίδευση θα συνεχίσει να λειτουργεί με παιδαγωγικά κριτήρια ή αν θα ενταχθεί πλήρως στη λογική της αγοράς, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ισότητα, την ποιότητα και τον δημόσιο χαρακτήρα της εκπαίδευσης συνολικά.