Η αποκατάσταση της μονοπολικότητας από τις ΗΠΑ ενέχει τον κίνδυνο πυροδότησης ενός ακόμη Παγκοσμίου Πολέμου, εάν δεν επικρατήσουν οι ψυχραιμότεροι.
Οι νέες στρατηγικές Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας των ΗΠΑ, οι οποίες αρθρώνουν συλλογικά το «Δόγμα Τραμπ», καθιστούν σαφές ότι ο μεγάλος στρατηγικός στόχος των ΗΠΑ είναι να ανακτήσουν την κυρίαρχη θέση τους (μονοπολικότητα) στον κόσμο. Σε αντίθεση με τη βραχύβια μονοπολική εποχή που ακολούθησε το τέλος του Παλαιού Ψυχρού Πολέμου, αυτή τη φορά οι ΗΠΑ εμφανίζονται ρητά απρόθυμες να εμπλακούν σε υπερπόντιες συγκρούσεις που ενέχουν τον κίνδυνο υπερεξάπλωσης των δυνάμεών τους. Αντίθετα, θα βασιστούν πλέον περισσότερο στους περιφερειακούς εταίρους τους για να μοιραστούν το βάρος της προώθησης των κοινών τους συμφερόντων.
Η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν και η Βόρεια Κορέα προσδιορίζονται ως οι αντίπαλοι των ΗΠΑ. Η πρώτη εξ αυτών περιγράφεται στην Εθνική Αμυντική Στρατηγική ως «το ισχυρότερο κράτος απέναντί μας από τον 19ο αιώνα». Κάθε μία από αυτές τις χώρες καλείται τώρα να αποφασίσει αν θα προκαλέσει τις ΗΠΑ, αν θα επιδιώξει μια πολιτική εξισορρόπησης (balancing) ή αν θα προσχωρήσει στο άρμα τους (bandwagoning). Σε μικρότερο βαθμό, το ίδιο ισχύει και για αναδυόμενες δυνάμεις όπως η Ινδία, η οποία διατηρεί περίπλοκους δεσμούς με τις ΗΠΑ. Με αντίστροφη σειρά, η Ινδία δεν πρόκειται ποτέ να προκαλέσει ευθέως τις ΗΠΑ, αλλά είναι πιθανό να ακολουθήσει μια τακτική εξισορρόπησης και προσχώρησης ταυτόχρονα.
Η πτυχή της εξισορρόπησης βασίζεται κυρίως στη Ρωσία για την προληπτική αποτροπή μιας ενδεχομένως δυσανάλογης οικονομικής και στρατιωτικο-τεχνικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ, η οποία θα μπορούσε να εργαλειοποιηθεί για λόγους εξαναγκασμού. Όσον αφορά την πτυχή της προσχώρησης, αυτή αφορά το ειλικρινές ενδιαφέρον της Ινδίας να συμμορφωθεί με τη νέα εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ και να συνάψει περισσότερες αμυντικές συμφωνίες μαζί τους. Αυτό, ωστόσο, υπό την προϋπόθεση ότι η πρώτη δεν θα αξιοποιηθεί από τις ΗΠΑ για να κατακλύσουν την ινδική αγορά και η δεύτερη δεν θα απαιτεί τη στάθμευση αμερικανικών στρατευμάτων στο έδαφός της.
Αντιθέτως, η Βόρεια Κορέα είναι απίθανο να προσχωρήσει ποτέ στο άρμα των ΗΠΑ. Προτιμά να τις εξισορροπεί μέσω μιας τριγωνικής σχέσης μεταξύ Κίνας και Ρωσίας (ώστε να αποφύγει τη δυσανάλογη εξάρτηση από οποιαδήποτε πλευρά), ενώ κατά περιόδους τις προκαλεί μέσω στρατιωτικών δοκιμών ως απάντηση στις περιφερειακές κινήσεις της Ουάσιγκτον. Η προσέγγιση του Ιράν πιθανότατα θα συνεχίσει να εφαρμόζει και τις τρεις πολιτικές: πρόκληση των ΗΠΑ στη Δυτική Ασία, εξισορρόπηση μέσω της τριγωνικής σχέσης Κίνας-Ρωσίας και διαπραγμάτευση μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας με την προοπτική μιας μελλοντικής προσχώρησης.
Η Ρωσία ακολουθεί την ίδια πορεία υπό τη διοίκηση «Τραμπ 2.0»: η ανάπτυξη στρατηγικών εξοπλισμών αμφισβητεί την αποκατάσταση της αμερικανικής μονοπολικότητας, η τριγωνική σχέση μεταξύ Κίνας και Ινδίας εξισορροπεί τις ΗΠΑ, ενώ οι εν εξελίξει συνομιλίες επιδιώκουν την επίτευξη ενός συμβιβασμού. Η Κίνα δεν διαφέρει, η δική της στρατιωτική ενίσχυση προκαλεί επίσης την ανασύσταση της μονοπολικότητας, οι εταίροι της στην πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (BRI) τη βοηθούν να εξισορροπήσει τις ΗΠΑ, και οι συνεχιζόμενες εμπορικές συνομιλίες στοχεύουν επίσης στην εξεύρεση μιας κοινά αποδεκτής λύσης.
Από τη σκοπιά της μεγάλης στρατηγικής των ΗΠΑ και δεδομένου ότι θεωρούν την Κίνα ως τον ισχυρότερο ανταγωνιστή τους από τον 19ο αιώνα, αναμένεται να προσφέρουν συγκριτικά καλύτερους όρους εταιρικής σχέσης στην Ινδία και τη Ρωσία, ώστε να τις δελεάσουν να αποστασιοποιηθούν σχετικά από το Πεκίνο. Το Ιράν θα υποταχθεί με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, προκειμένου οι ΗΠΑ να ελέγξουν τη ροή των πόρων του προς την Κίνα, η Βόρεια Κορέα θα παραμείνει υπό περιορισμό και η Κίνα θα πιεστεί προς μια ετεροβαρή εμπορική συμφωνία με σκοπό τον εκτροχιασμό της πορείας της προς την ιδιότητα της υπερδύναμης.
Όπως λέει και το ρητό, «τα καλύτερα σχέδια των ανθρώπων συχνά ανατρέπονται», οπότε η προαναφερθείσα προσέγγιση ενδέχεται να μην εφαρμοστεί πλήρως. Στην πραγματικότητα, θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ: αν η Κίνα αισθανθεί ότι πιέζεται σε ένα δίλημμα μηδενικού αθροίσματος, παρόμοιο με εκείνο της Αυτοκρατορικής Ιαπωνίας το 1941, μεταξύ της υποταγής στις ΗΠΑ ή της έναρξης ενός πολέμου από απόγνωση για να αποφύγει αυτό το χείριστο σενάριο. Αυτό ακριβώς είναι που θέλουν να αποφύγουν οι ΗΠΑ. Συνεπώς, η απόπειρα αποκατάστασης της μονοπολικότητας εγκυμονεί τον κίνδυνο να πυροδοτήσει τον επόμενο Παγκόσμιο Πόλεμο, εάν δεν επικρατήσει η λογική.
Γράφει ο Andrew Korybko
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
