Εργαλειοποίηση του πόνου: Η ρητορική των τραγωδιών στην Ελλάδα

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

 

Κάθε τραγωδία στην Ελλάδα, από δυστυχήματα μέχρι φυσικές καταστροφές, συνοδεύεται από πολιτικές αντιπαραθέσεις για το αν ο ανθρώπινος πόνος «εργαλειοποιείται».

Ο όρος έχει γίνει εργαλείο ρητορικής, με κυβερνητικά στελέχη να τον χρησιμοποιούν για να αποστασιοποιηθούν από κριτική και αντιπολίτευση, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης τον επικαλούνται για να κατηγορήσουν τη διοίκηση ότι συγκρύπτει ευθύνες.

Στα Τρίκαλα τον Ιανουάριο του 2026, η κυβέρνηση κάλεσε σε σεβασμό προς τα θύματα, απορρίπτοντας «πολιτική εκμετάλλευση» του δυστυχήματος. Παρόμοιες αντιπαραθέσεις είχαν σημειωθεί και μετά την τραγωδία στα Τέμπη το 2023, όταν η σιδηροδρομική σύγκρουση με 57 νεκρούς προκάλεσε έντονη δημόσια και πολιτική αντιπαράθεση.

Παλαιότερα γεγονότα, όπως η πυρκαγιά στο Μάτι ή ο εμπρησμός της τράπεζας Marfin, δείχνουν ότι η χρήση του όρου επανέρχεται συχνά, περιορίζοντας την ουσιαστική συζήτηση για τις πολιτικές και θεσμικές ευθύνες.

Συμπερασματικά, η «εργαλειοποίηση» δεν αποτελεί επίσημη κυβερνητική τακτική, αλλά σταθερό στοιχείο δημόσιας ρητορικής. Κάθε τραγωδία μετατρέπεται σε σημείο αντιπαράθεσης, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον στη συμπόνια και αφήνοντας στο περιθώριο τη διερεύνηση των αιτιών.

Ο όρος «εργαλειοποίηση» δεν μένει στα λόγια των πολιτικών· διαχέεται στον δημόσιο λόγο και στα μέσα ενημέρωσης, μετατρέποντας κάθε τραγωδία σε κοινωνικό σημείο αναφοράς.

Μέσα από επαναλαμβανόμενες ειδήσεις, σχόλια και πολιτικές αναφορές διαπιστώνουμε ότι

Κατασκευάζεται η αντίληψη ότι η κριτική μπορεί να είναι «ανήθικη».

Ο πολίτης μαθαίνει ότι οποιαδήποτε συζήτηση γύρω από την ευθύνη ή τα αίτια ενός δυστυχήματος μπορεί να θεωρηθεί εκμετάλλευση του πόνου.

Προβάλλεται η εικόνα της κυβέρνησης ως «προστατευτή των θυμάτων», ανεξάρτητα από τις ευθύνες που μπορεί να φέρει. Η επαναλαμβανόμενη ρητορική δημιουργεί αυτόματο σύνδεσμο στο μυαλό του κοινού: τραγωδία = σεβασμός = αποφυγή πολιτικής αντιπαράθεσης.

Δημιουργείται «ψυχιατρικοποιημένη» αντίληψη της πολιτικής: κάθε αντιπαράθεση φαίνεται να περνά μέσα από ηθικολογικούς ή συναισθηματικούς φακούς, ενώ τα θεσμικά και πολιτικά ζητήματα υποβαθμίζονται.

Με άλλα λόγια, η συνεχής αναφορά σε «εργαλειοποίηση» διαμορφώνει συλλογική συνείδηση που συνδέει τραγωδία με πολιτική «απαγόρευση» κριτικής.

Το αποτέλεσμα είναι ένα είδος κοινωνικού αυτοπεριορισμού στην δημόσια συζήτηση, το κοινό συχνά διστάζει να θίξει ευθύνες ή αδυναμίες φορέων, φοβούμενο ότι θα κατηγορηθεί για εκμετάλλευση.