Συνταγματική Αναθεώρηση: στο επίκεντρο μονιμότητα και ιδιωτικά πανεπιστήμια

Νωρίτερα απ’ ό,τι είχε αρχικά προαναγγελθεί ανοίγει ο φάκελος της Συνταγματικής Αναθεώρησης, με την κυβέρνηση να επιλέγει την επίσπευση μιας διαδικασίας υψηλού πολιτικού και θεσμικού βάρους. Η αναθεώρηση θα ξεκινήσει από την παρούσα Βουλή και θα ολοκληρωθεί από την επόμενη, ωστόσο η πολιτική αντιπαράθεση ξεκινά άμεσα.

Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι η ανάδειξη μιας ατζέντας «μεταρρυθμίσεων» μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στη φθορά και την κοινωνική κόπωση, ενώ παράλληλα επιχειρείται η οικοδόμηση συναινέσεων, κυρίως με το ΠΑΣΟΚ, καθώς οι απαιτούμενες πλειοψηφίες καθιστούν αναγκαία τη διακομματική στήριξη.

Τα άρθρα-κλειδιά

Στον πυρήνα της συζήτησης βρίσκονται τέσσερα άρθρα:

• το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών,

• το άρθρο 103 για τη μονιμότητα στο Δημόσιο,

• το άρθρο 16 για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων,

• και το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν τα άρθρα 103 και 16, καθώς αγγίζουν ευθέως τη δημόσια διοίκηση και την ανώτατη εκπαίδευση, προκαλώντας ήδη έντονες πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις.

Μονιμότητα και παιδεία στο μικροσκόπιο

Η άρση της μονιμότητας προβάλλεται από την κυβέρνηση ως μέτρο ενίσχυσης της αξιοκρατίας και της αποτελεσματικότητας. Από την άλλη πλευρά, επικριτές της πρότασης προειδοποιούν ότι χωρίς αξιόπιστους μηχανισμούς αξιολόγησης υπάρχει κίνδυνος πολιτικοποίησης της διοίκησης και αποδυνάμωσης της θεσμικής της ανεξαρτησίας.

Αντίστοιχα, η αναθεώρηση του άρθρου 16 επαναφέρει το διαχρονικό δίλημμα για τον ρόλο του κράτους στην ανώτατη εκπαίδευση. Η δυνατότητα ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων παρουσιάζεται ως εκσυγχρονισμός, ωστόσο η αντιπολίτευση και μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας επισημαίνουν ότι το ζήτημα της ποιότητας και της ισότητας στην παιδεία δεν επιλύεται χωρίς ουσιαστική ενίσχυση των δημόσιων ΑΕΙ.

Ευκαιρία ή ρίσκο;

Η διεύρυνση της αναθεωρητικής ατζέντας –με προτάσεις για τη Δικαιοσύνη, την επιστολική ψήφο και ακόμη και την τεχνητή νοημοσύνη– αποτυπώνει φιλοδοξία, αλλά αυξάνει και το πολιτικό ρίσκο. Το ερώτημα που θα καθορίσει τη συζήτηση είναι αν η Συνταγματική Αναθεώρηση θα λειτουργήσει ως εργαλείο θεσμικής ενίσχυσης ή ως πεδίο σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Συγγραφική δραστηριότητα εκπαιδευτικών: Τι προβλέπει το ισχύον νομικό πλαίσιο

ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Αξιολόγηση με απειλές και πειθαρχικά: επιχείρηση υποταγής των εκπαιδευτικών