«Το ωρολόγιο πρόγραμμα δεν βγαίνει ποτέ χωρίς κόστος

Είναι από τους ανθρώπους που την πρώτη μέρα λειτουργίας του σχολείου όλοι αναζητούν, αλλά ελάχιστοι θα ήθελαν να βρίσκονται στη θέση τους. Ο συντάκτης του ωρολογίου προγράμματος δεν είναι απλώς ένας εκπαιδευτικός με οργανωτικές ικανότητες. Είναι εκείνος που καλείται να συνδυάσει ελλείψεις προσωπικού, μετακινήσεις εκπαιδευτικών, περιορισμένες αίθουσες και ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα – συχνά εις βάρος της προσωπικής του ζωής.

Ο φιλόλογος του 1ου ΓΕΛ Νέας Φιλαδέλφειας, Βαγγέλης Δήμας, συνομίλησε με τον Γιώργο, έναν εκπαιδευτικό με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στη σύνταξη ωρολογίων προγραμμάτων, ο οποίος περιγράφει μια αθέατη πλευρά της σχολικής καθημερινότητας που ελάχιστα αναγνωρίζεται.

«Δεν το διάλεξα – απλώς έμεινα»

Όπως εξηγεί ο ίδιος, η εμπλοκή του με τον προγραμματισμό ξεκίνησε σχεδόν τυχαία. Από τα χρόνια της στρατιωτικής του θητείας, όπου κατήρτιζε υπηρεσίες, μέχρι τη δουλειά του σε φροντιστήρια, η ευθύνη του προγράμματος «κόλλησε» πάνω του. Στο δημόσιο σχολείο, η ανάληψη του ρόλου ήρθε αρχικά από ανάγκη και τελικά έγινε συνήθεια.

«Ό,τι αναλαμβάνω, προσπαθώ να το κάνω όσο καλύτερα γίνεται», λέει. «Για μένα, κάθε ρόλος στο σχολείο έχει δημιουργική διάσταση».

Από το 70%… στο «ό,τι προλάβουμε»

Παλιότερα, όπως θυμάται, υπήρχαν σταθερότερες συνθήκες. Σήμερα, η κατάσταση έχει αλλάξει δραματικά. Η Παράλληλη Στήριξη, οι εκπαιδευτικοί που μοιράζονται σε δύο και τρία σχολεία, οι συνεχείς αλλαγές προσωπικού και οι ελλείψεις σε αίθουσες έχουν μετατρέψει το ωρολόγιο πρόγραμμα σε γρίφο υψηλής δυσκολίας.

«Αν καταφέρεις να ικανοποιήσεις το 70% του συλλόγου, θεωρείται επιτυχία», λέει. «Φέτος, όμως, τα πράγματα ήταν τόσο δύσκολα που έπεσα και κάτω από αυτό».

Δέκα σχολεία, ένα πρόγραμμα

Ο Γιώργος περιγράφει έναν καθημερινό αγώνα συνεννόησης με έως και δέκα διαφορετικά σχολεία. Οι επικοινωνίες δεν γίνονται εντός ωραρίου, αλλά απογεύματα και βράδια. Συχνά, αλλαγές της τελευταίας στιγμής επιβάλλουν να ξαναστηθεί ολόκληρο το πρόγραμμα από την αρχή.

Δεν είναι λίγες οι φορές που η δουλειά συνεχίζεται μέχρι τα ξημερώματα. «Δύο φορές φέτος έφτασα μέχρι τις πέντε το πρωί. Το πρόγραμμα έπρεπε να υπάρχει την επόμενη μέρα. Δεν υπάρχει “δεν βγαίνει”».

Παράπονα, εντάσεις και αντοχές

Οι αντιδράσεις των συναδέλφων είναι αναμενόμενες. Παράπονα, εντάσεις, ακόμη και συγκρούσεις. «Τους καταλαβαίνω», λέει. «Κι εγώ στη θέση τους το ίδιο θα ένιωθα». Παρ’ όλα αυτά, λύσεις βρίσκονται – έστω και μετά από έντονες συζητήσεις.

Δεν θεωρεί ότι χρειάζεται διπλωματία. Περισσότερο, όπως λέει, απαιτείται καθαρός λόγος, δικαιοσύνη και γερό στομάχι.

«Αν με ρωτήσεις τι συμβουλή δίνω; Να μην το πάρεις»

Στο ερώτημα τι θα έλεγε σε κάποιον που σκέφτεται να αναλάβει τη θέση, η απάντηση έρχεται αυθόρμητα: «Να μην το πάρει». Αν, όμως, δεν υπάρχει επιλογή, τότε χρειάζονται υπομονή, οργάνωση, υπευθυνότητα και προσωπικές θυσίες.

«Υπάρχουν μέρες που πρέπει να τα αφήσεις όλα για να βγει το πρόγραμμα. Κι αυτό δεν συμβαδίζει πάντα με οικογενειακές ή προσωπικές ανάγκες».

Δεν κρύβει ότι φέτος έφτασε στα όριά του. «Κάποια στιγμή κλάταρα. Έφτασα να δηλώσω παραίτηση».

Δημόσια εκπαίδευση ως αξία

Παρά την κόπωση, ο Γιώργος δηλώνει βαθιά προσηλωμένος στη δημόσια εκπαίδευση. Τη θεωρεί κοινωνικό αγαθό, όπως και την υγεία. Μιλά για χρόνια υπηρεσίας στην επαρχία, μετακινήσεις, έξοδα και φθορές που ποτέ δεν υπολογίστηκαν.

Κριτικάρει ανοιχτά τη διοικητική αστάθεια και την έλλειψη ουσιαστικής στήριξης από το κράτος. «Όλα τελικά πέφτουν σε αυτούς που βρίσκονται στη βάση του συστήματος».

Ένας επίλογος χωρίς οριστικό τέλος

Ο Γιώργος βρίσκεται – θεωρητικά – στην τελευταία του χρονιά στο σχολείο. Το έχει ξαναπεί, αλλά δεν το έχει κάνει. Ακόμη κι αν αποχωρήσει, δύσκολα θα αποκοπεί. «Δεν θα μου φανεί παράξενο αν βοηθάει τηλεφωνικά τον επόμενο συντάκτη του προγράμματος», λέει ο συνομιλητής του.

Γιατί κάποιοι άνθρωποι, ακόμη κι όταν κουραστούν, δεν παύουν να στηρίζουν το σχολείο.