Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί κατέγραψαν τη μεγαλύτερη απώλεια εισοδήματος στην ΕΕ την τελευταία 20ετία

Στη δυσμενέστερη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται οι εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα, καθώς την περίοδο 2005–2023 υπέστησαν τη μεγαλύτερη μείωση μισθών σε πραγματικούς όρους. Σύμφωνα με διεθνή συγκριτικά στοιχεία, οι αποδοχές τους μειώθηκαν συνολικά κατά περίπου 33%, γεγονός που συνιστά τη μεγαλύτερη απώλεια αγοραστικής δύναμης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Μεγάλες αποκλίσεις στους μισθούς εκπαιδευτικών στην Ευρώπη

Οι αμοιβές των εκπαιδευτικών παρουσιάζουν έντονες διαφορές από χώρα σε χώρα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του προγράμματος «Ευρυδίκη» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το σχολικό έτος 2022/23, οι ετήσιες ακαθάριστες αποδοχές των νεοεισερχόμενων εκπαιδευτικών κυμαίνονται από κάτω από 10.000 ευρώ σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έως και πάνω από 80.000 ευρώ στο Λουξεμβούργο.

Ενδεικτικά, οι εκπαιδευτικοί στη Γερμανία αμείβονται με ποσά που προσεγγίζουν τα 62.000 ευρώ ετησίως, σχεδόν διπλάσια από εκείνα της Γαλλίας, όπου οι αντίστοιχες αποδοχές διαμορφώνονται κοντά στις 32.000 ευρώ. Η Ισπανία κινείται ελαφρώς υψηλότερα από τη Γαλλία, ενώ η Ιταλία καταγράφει ακόμη χαμηλότερα επίπεδα.

Συρρίκνωση μισθών μετά το 2015

Την περίοδο 2015–2023, οι μισθοί των εκπαιδευτικών μειώθηκαν σε σχεδόν τις μισές από τις χώρες που εξετάστηκαν, σύμφωνα με την έκθεση Education at a Glance 2024 του ΟΟΣΑ. Αν και τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση κατέγραψε το Λουξεμβούργο, η Ελλάδα βρέθηκε πολύ κοντά, με απώλειες που υπερβαίνουν το 9%.

Παράλληλα, μειώσεις σημειώθηκαν και σε χώρες όπως η Ιρλανδία, η Φινλανδία, η Ιταλία, η Αγγλία και η Πορτογαλία, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ παρουσίασε οριακή αύξηση, γεγονός που αναδεικνύει τις έντονες εθνικές ανισότητες.

Μακροχρόνια εικόνα: Ελλάδα στην κορυφή των απωλειών

Σε βάθος σχεδόν δύο δεκαετιών, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική. Από το 2005 έως το 2023, η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη μείωση μισθών εκπαιδευτικών σε πραγματικούς όρους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σημαντικές αλλά σαφώς μικρότερες μειώσεις σημειώθηκαν στην Πορτογαλία, την Ιταλία και την Αγγλία.

Αντίθετα, ορισμένες χώρες κατέγραψαν εντυπωσιακές αυξήσεις. Η Τουρκία, η Πολωνία και η Γερμανία παρουσίασαν σημαντική άνοδο μισθών, γεγονός που εντείνει περαιτέρω το χάσμα μεταξύ Βορρά, Νότου και Ανατολής.

Πίεση μετά την πανδημία

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι μετά την πανδημία Covid-19 οι πραγματικοί μισθοί των εκπαιδευτικών άρχισαν να υποχωρούν σε πολλές χώρες, ακόμη και εκεί όπου είχαν προηγηθεί αυξήσεις. Η άνοδος του πληθωρισμού αποδείχθηκε καθοριστικός παράγοντας για τη μείωση της αγοραστικής δύναμης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Αγγλία, όπου οι μισθοί υποχώρησαν αισθητά μετά το 2021.

Επιπτώσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα

Η μισθολογική στασιμότητα ή μείωση συνδέεται άμεσα με την αυξανόμενη επαγγελματική εξουθένωση και τη φυγή εκπαιδευτικών από το επάγγελμα. Σύμφωνα με σχετικές μελέτες, αυξάνεται το ποσοστό όσων δηλώνουν πρόθεση αποχώρησης, ενώ σε αρκετές χώρες καταγράφονται ελλείψεις προσωπικού σε βασικά γνωστικά αντικείμενα.

Σύγκριση με βάση την αγοραστική δύναμη

Η προσαρμογή των μισθών με βάση την αγοραστική δύναμη (PPS) περιορίζει μεν τις διαφορές, χωρίς όμως να τις εξαλείφει. Ακόμη και με αυτή τη μέθοδο, οι εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα εξακολουθούν να βρίσκονται στις χαμηλότερες θέσεις της ευρωπαϊκής κατάταξης.