Οι «αιώνιοι» φοιτητές τελείωσαν – Τι πραγματικά αλλάζει στα Πανεπιστήμια

Η μαζική διαγραφή δεκάδων χιλιάδων φοιτητών από τα ελληνικά ΑΕΙ δεν είναι απλώς ένα διοικητικό γεγονός. Είναι μια βαθιά τομή, με θεσμικές, κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις, που αναδεικνύει χρόνιες παθογένειες της ανώτατης εκπαίδευσης – αλλά και τα όρια των μεταρρυθμίσεων.

Το γεγονός ότι το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών οδηγείται στη διαγραφή περίπου 86.000 φοιτητών, με τη Νομική Σχολή Αθηνών να συγκεντρώνει σχεδόν 27.000 περιπτώσεις, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ούτε ως «εκκαθάριση λιστών» ούτε ως απλή εφαρμογή του νόμου. Πρόκειται για το αποτέλεσμα δεκαετιών θεσμικής ανοχής, πολιτικού κόστους και απουσίας ουσιαστικής φοιτητικής παρακολούθησης.

Από το άβατο στην κανονικότητα

Για χρόνια, η έννοια του «αιώνιου φοιτητή» είχε μετατραπεί σε ιδιότυπο κοινωνικό κεκτημένο. Τα Πανεπιστήμια λειτουργούσαν με φοιτητολόγια πολλαπλάσια των πραγματικά ενεργών σπουδαστών τους, με άμεσες συνέπειες στη χρηματοδότηση, στον προγραμματισμό μαθημάτων και στη διοικητική λειτουργία. Η σημερινή εφαρμογή του νόμου, όσο σκληρή κι αν φαίνεται, επαναφέρει ένα στοιχειώδες πλαίσιο κανονικότητας: οι σπουδές δεν μπορούν να είναι αόριστες και απεριόριστες.

Οι αριθμοί λένε την αλήθεια

Το εύρος των διαγραφών σε ιδρύματα όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής ή το Πανεπιστήμιο Πατρών δείχνει ότι το πρόβλημα ήταν συστημικό και όχι μεμονωμένο. Οι περισσότεροι από τους διαγραφέντες δεν είχαν καμία ακαδημαϊκή δραστηριότητα για πολλά χρόνια. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για «φοιτητές που αδικήθηκαν μαζικά», αλλά για εγγραφές που παρέμεναν τυπικά ζωντανές χωρίς πραγματικό περιεχόμενο.

Η «δεύτερη ευκαιρία» και τα όριά της

Η πρόβλεψη για παράταση σπουδών λειτούργησε ως αναγκαία δικλείδα ασφαλείας. Χιλιάδες φοιτητές με πραγματική πρόθεση ολοκλήρωσης των σπουδών τους αξιοποίησαν τη ρύθμιση. Ωστόσο, τα υψηλά ποσοστά απορρίψεων σε ορισμένα Τμήματα αποκαλύπτουν και μια άλλη διάσταση: η αυστηροποίηση δεν είναι ομοιόμορφη και εγείρει ζητήματα ίσης μεταχείρισης, τα οποία τα ΑΕΙ οφείλουν να διαχειριστούν με διαφάνεια.

Τι μένει μετά τη διαγραφή

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πόσοι διαγράφηκαν, αλλά τι ακολουθεί. Αν οι διαγραφές δεν συνοδευτούν από:

• καλύτερη ακαδημαϊκή καθοδήγηση,

• έγκαιρη παρέμβαση σε φοιτητές που «χάνονται»,

• ευελιξία για εργαζόμενους ή κοινωνικά ευάλωτους,

τότε το πρόβλημα απλώς θα επανεμφανιστεί στο μέλλον με άλλους αριθμούς.

Η εποχή των «αιώνιων» φοιτητών φαίνεται να κλείνει. Το αν ανοίγει μια εποχή ουσιαστικότερων σπουδών και πιο λειτουργικών Πανεπιστημίων, θα φανεί όχι από τις λίστες διαγραφών, αλλά από το πώς θα στηριχθούν οι φοιτητές που παραμένουν.