«Τιμωρία αντί παιδαγωγικής: Ομαδικές αποβολές που τραυματίζουν το δημόσιο σχολείο»

Σοβαρά ερωτήματα νομιμότητας, δημοκρατικής λειτουργίας και παιδαγωγικής ευθύνης εγείρει η καταγγελία γονέων για την επιβολή ομαδικών αποβολών σε μαθητές Β΄ Λυκείου σχολείου της Αθήνας. Δεν πρόκειται για ένα «πειθαρχικό επεισόδιο», αλλά για μια υπόθεση που αποκαλύπτει επικίνδυνες πρακτικές αυταρχισμού στο εσωτερικό της δημόσιας εκπαίδευσης.

Μαζικές ποινές χωρίς εξατομίκευση

Σύμφωνα με την επιστολή των γονέων, ο Σύλλογος Διδασκόντων αποφάσισε:

τριήμερη αποβολή και
αποκλεισμό από εκπαιδευτικές επισκέψεις

σε εννέα μαθητές της Β΄ Λυκείου, ενώ λίγες ημέρες αργότερα επιβλήθηκε δεύτερη αποβολή (διήμερη) σε τρεις ακόμη μαθητές της ίδιας τάξης.

Το κοινό στοιχείο; Συλλογική τιμωρία, χωρίς εξατομικευμένη αιτιολόγηση, χωρίς τεκμηρίωση και –κατά τους γονείς– χωρίς αποδείξεις. Μια πρακτική που όχι μόνο αμφισβητείται παιδαγωγικά, αλλά βρίσκεται στα όρια –αν όχι πέραν– της νομιμότητας.

Παιδαγωγική ευθύνη ή λογική «παραδειγματισμού»;

Η ομαδική αποβολή:

ακυρώνει την ατομική ευθύνη,
καλλιεργεί αίσθηση συλλογικής ενοχής,
υπονομεύει την εμπιστοσύνη μαθητών και οικογενειών προς το σχολείο.

Αντί για παιδαγωγική παρέμβαση, διάλογο ή υποστήριξη, επιλέγεται η τιμωρία ως πρώτη και μοναδική απάντηση. Πρόκειται για μια προσέγγιση που θυμίζει περισσότερο λογική πειθαρχικής καταστολής παρά σύγχρονη εκπαιδευτική πρακτική.

Καμία προηγούμενη ακρόαση

Ιδιαίτερα επιβαρυντικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι οι γονείς ενημερώθηκαν εκ των υστέρων, ενώ οι αποβολές τέθηκαν άμεσα σε ισχύ, χωρίς:

προηγούμενη ακρόαση των μαθητών,
πλήρη και εξατομικευμένη ενημέρωση,
δυνατότητα ουσιαστικής αντίκρουσης των κατηγοριών.

Η πρακτική αυτή έρχεται σε ευθεία σύγκρουση τόσο με την εκπαιδευτική νομοθεσία όσο και με τη θεμελιώδη αρχή του κράτους δικαίου περί προηγούμενης ακρόασης.

Σιωπή αντί απαντήσεων

Οι γονείς ζήτησαν εγγράφως:

τα πρακτικά του Συλλόγου Διδασκόντων,
συγκεκριμένη αιτιολόγηση για κάθε μαθητή,
στοιχεία για ενδεχόμενες παιδαγωγικές ή υποστηρικτικές παρεμβάσεις,
διευκρινίσεις για τον αποκλεισμό από εκπαιδευτικές δράσεις.

Η απάντηση που έλαβαν; Καμία. Μια σιωπή που, όπως τονίζουν, επιβεβαιώνει ότι δεν προηγήθηκε καμία σοβαρή παιδαγωγική διαδικασία, αλλά επιλέχθηκε εξαρχής η «εύκολη λύση» της τιμωρίας.

Δεύτερο περιστατικό, βαθύτερο πρόβλημα

Η επιβολή νέων αποβολών, με βάση –κατά τους γονείς– φήμες και χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, ενώ επώνυμες μαρτυρίες μαθητών απορρίφθηκαν συλλήβδην, ενισχύει την εικόνα ενός σχολείου που λειτουργεί χωρίς διαφάνεια και χωρίς λογοδοσία.

Οι καταγγελίες για υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς μαθητών και παρεμβάσεις σε μαθητικές διαδικασίες δεν μοιάζουν πλέον τυχαίες. Συνθέτουν ένα συστημικό πρόβλημα παιδαγωγικής διαχείρισης.

Τι διακυβεύεται πραγματικά

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις συγκεκριμένες αποβολές. Αφορά:

το αν το σχολείο λειτουργεί ως χώρος εκπαίδευσης ή πειθαρχικής επιβολής,
το αν οι μαθητές αντιμετωπίζονται ως πρόσωπα ή ως «ομάδα προς παραδειγματισμό».

Σε μια εποχή που η εκπαίδευση οφείλει να καλλιεργεί κριτική σκέψη, ενσυναίσθηση και δημοκρατική κουλτούρα, τέτοιες πρακτικές συνιστούν παιδαγωγική οπισθοδρόμηση.

Οι γονείς ζητούν άμεση παρέμβαση του Υπουργείο Παιδείας. Το ερώτημα, όμως, ξεπερνά το συγκεκριμένο σχολείο:

Θα γίνει ανεκτή η κανονικοποίηση της αυθαιρεσίας στο όνομα της πειθαρχίας;

Γιατί αυτό που κρίνεται τελικά δεν είναι μόνο η τύχη λίγων μαθητών, αλλά το ίδιο το πρόσωπο της δημόσιας εκπαίδευσης.