Γράφει ο Πέτρος Λαμπαρδόπουλος,
Η αδιαφορία κράτους, περιφερειών και δήμων για τα σημαντικά μνημεία του τόπου μας είναι δυστυχώς εμφανή σε όλους μας και γεμίζουμε συχνά με οργή για την κρατική προσβολή προς πρόσωπα ή γεγονότα που θα έπρεπε να τιμά με έργα και πράξεις. Αυτή η θλιβερή κατάσταση που περιγράψαμε επικρατεί και στο μνημείο της Μάχης του Μακρυνόρους, της σημαντικότερης ίσως μάχης του αντάρτικου αγώνα κατά της ιταλογερμανικής κατοχής το 41-44, το οποίο βρίσκεται στην Αιτωλοακαρνανία, μεταξύ Αμφιλοχίας και Άρτας.
Η σημασία της μάχης
Η Μάχη του Μακρυνόρους (Μέρος της Συμμαχικής επιχείρησης Animals) ήταν μία από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες μάχες που έδωσε η αντιστασιακή οργάνωση του ΕΟΕΑ – ΕΔΕΣ εναντίον της αυτοκινητοπομπής της ιταλικής μεραρχίας Μπρενέρο (Brennero) και τμήματα της γερμανικής μεραρχίας Έντελβαϊς (Edelweiss). Διήρκησε 8 ημέρες (από τις 14 έως τις 22 Ιουλίου 1943) στη στενωπό της οδικής αρτηρίας Αμφιλοχίας-Άρτας στο όρος Μακρυνόρος. Η μάχη έληξε νικηφόρα για τον ΕΔΕΣ, ο οποίος με επικεφαλής τον Στυλιανό Χούτα και άλλους 450 αντάρτες καθήλωσε επί 8 ημέρες τις δυνάμεις κατοχής και τους προκάλεσε αρκετές απώλειες. Η σημασία της μάχης δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς στην Ελλάδα, απότοκο των θλιβερών μετέπειτα γεγονότων του εμφυλίου.
Η κατάσταση του μνημείου σήμερα
Το μνημείο της Μάχης του Μακρυνόρους βρίσκεται στην Εθνική Οδό Αγρινίου-Άρτας, λίγο έξω από το Μενίδι Αιτωλοακαρνανίας. Μια επίσκεψη στο σημείο σήμερα προκαλεί θλίψη. Στο κέντρο είναι η στήλη, ο τύμβος και η πλάκα για τους πεσόντες αντάρτες. Τα μάρμαρα είναι μαυρισμένα από το σφυροκόπημα του καιρού και σπασμένα σε διάφορα σημεία. Ορισμένες φορές αδυνατείς να διαβάσεις τι αναγράφεται. Επιπλέον, ο τρίποδας έχει υποστεί βλάβες που μόνο από ανθρώπινη παρέμβαση γίνονται. Κάποιοι προσπάθησαν ανεπιτυχώς να τον αποσπάσουν (προφανώς για το υλικό του). Υπήρχε και μια δάφνη από μπρούντζο την οποία έχουν κλέψει.
Στα αριστερά και στα δεξιά του μνημείου υπάρχει ένα συγκλονιστικής αξίας ψηφιδωτό. Η δεξιά πλευρά δείχνει τα εγκλήματα των δυνάμεων κατοχής στην Αιτωλοακαρνανία με εκτελέσεις κατοίκων και πυρπολήσεις χωριών Στα αριστερά δίνεται μια καλλιτεχνική αποτύπωση της μάχης του Μακρυνόρους από τον ΕΔΕΣ με τανκ και καμιόνια που εξουδετερώθηκαν από τους αντάρτες. Αυτό το ψηφιδωτό απίστευτα υψηλής αξίας (τόσο πολιτιστικής όσο και οικονομικής) έχει υποστεί ζημιές οι οποίες είναι σε ορισμένα σημεία μη επισκευάσιμες. Οι εικόνες είναι αποκαρδιωτικές.
Τα ερωτήματα είναι πολλά και απαιτούν απαντήσεις. Γιατί αφέθηκε τόσα χρόνια το μνημείο αυτό στο έλεος του καιρού και των βανδάλων; Η εικόνα αποτελεί αδιάψευστο μάρτυρα της επί χρόνια εγκατάλειψης. Αυτό σημαίνει ότι κυβέρνηση και τοπικοί άρχοντες το βλέπουν πάνω από 10-15 χρόνια να ρημάζει. Θα πρέπει να λογοδοτήσουν όλοι τους που άφησαν να επέλθει τέτοια καταστροφή και να φροντίσουν άμεσα να σωθεί οτιδήποτε σώζεται στο μνημείο. Η αποκατάσταση του μνημείου και η εκ νέου κατασκευή του ψηφιδωτού σε όσα σημεία πρέπει είναι επιτακτική ανάγκη. Όλα πρέπει να γίνουν άμεσα και φυσικά η μετέπειτα συντήρησή του είναι απαραίτητη για να μην δούμε σε άλλα 10-15 χρόνια το μνημείο πάλι έτσι…
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
