ΜΙΑ ΣΚΛΗΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ:  1 ΣΤΑ 6 ΠΑΙΔΙΑ ΑΥΤΟΤΡΑΥΜΑΤΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!

Η αποκάλυψη ότι 1 στα 6 παιδιά και έφηβοι στην Ελλάδα αυτοτραυματίζεται φέρνει σήμερα την κυβέρνηση σε πολύ δύσκολη θέση… 

Η Ελλάδα βλέπει μια σκοτεινή έκρηξη αυτοτραυματισμών σε παιδιά και εφήβους, με τα στοιχεία να μιλούν για 1 στα 6 παιδιά. Κι ενώ το ίδιο το πλαίσιο παραδέχεται ότι “ποτέ δεν υπήρξε” εξειδικευμένη κρατική φροντίδα, η κυβέρνηση εμφανίζεται σήμερα με εξαγγελίες, σαν να πρόκειται για αιφνιδιασμό.

Η ανησυχητική αποκάλυψη ότι 1 στα 6 παιδιά στην Ελλάδα αυτοτραυματίζεται φέρνει σήμερα, Δευτέρα 01.12.2025, την κυβέρνηση να παρουσιάζει εθνική παρέμβαση για την ψυχική υγεία της νεολαίας, σε συνέντευξη Τύπου στο Αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης. Το πολιτικό βάρος της ημέρας δεν βρίσκεται στα λόγια, αλλά στην παραδοχή που κουβαλά το ίδιο το ρεπορτάζ: για ένα φαινόμενο που καταγράφεται επί χρόνια διεθνώς και πλέον χτυπά μαζικά και στην Ελλάδα, “ποτέ στη χώρα μας δεν υπήρξε εξειδικευμένη παροχή φροντίδας, στήριξης και συμβουλευτικής”. Με άλλα λόγια, το κράτος εμφανίζεται να «τρέχει» πίσω από την πραγματικότητα, αφού πρώτα την άφησε να θεριέψει.

Η νέα παρέμβαση του Υπουργείου Υγείας, όπως παρουσιάζεται, βασίζεται σε συνεργασία με τη UNICEF και ακαδημαϊκούς φορείς όπως το ΕΚΠΑ και το Αιγινήτειο Νοσοκομείο και στηρίζεται σε δύο κεντρικούς άξονες. Ο πρώτος είναι το Πρόγραμμα Πρόληψης και Αντιμετώπισης του Αυτοτραυματισμού σε Εφήβους και Νέους, με στόχο ένα φαινόμενο που η κοινωνία συχνά «υποκρίνεται ότι δεν βλέπει». Ο δεύτερος είναι το πρώτο Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων, που περιγράφεται ως η πρώτη εξειδικευμένη δομή στη χώρα για δωρεάν, ολοκληρωμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε νέους και οικογένειες. Η ίδια η ανάγκη για «πρώτη δομή» είναι το πολιτικό κατηγορητήριο: όταν μιλάμε για παιδιά, η «πρώτη φορά» δεν είναι επίτευγμα, είναι καθυστέρηση.

Το Πρότυπο Κέντρο, το οποίο συγχρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, θα λειτουργήσει σε τέσσερα επίπεδα, παρέχοντας θεραπεία και στήριξη με ατομική και ομαδική ψυχοθεραπεία, ομάδες υποστήριξης γονέων και θεραπείες μέσω τέχνης, μαζί με εκπαίδευση γονέων για την έγκαιρη αναγνώριση των σημείων. Θα υπάρχει επίσης τηλεδιάσκεψη για νέους εκτός Αττικής, εκπαίδευση επαγγελματιών μέσω πλατφόρμας e learning για σωστή αναγνώριση και παραπομπή περιστατικών, καθώς και δράσεις ευαισθητοποίησης. Όμως η ουσία παραμένει αμείλικτη: η κυβέρνηση εμφανίζεται να «χτίζει» εκ των υστέρων στοιχειώδεις γραμμές άμυνας, την ώρα που η κοινωνία πληρώνει ήδη το κόστος σε ψυχικό πόνο, οικογενειακή αγωνία και αδιέξοδο.

Τα στοιχεία που συνοδεύουν την παρουσίαση δείχνουν το μέγεθος της κρίσης. Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, ο αυτοτραυματισμός εντοπίζεται στο 14% έως 22% των εφήβων και νέων έως 24 ετών, ενώ πρόσφατη ελληνική μελέτη αναφέρει ότι 14% των εφήβων 12 έως 16 ετών δηλώνουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο αυτοτραυματισμού στο τελευταίο εξάμηνο. Την ίδια στιγμή, ο αυτοτραυματισμός δεν παρουσιάζεται ως «περίεργη συνήθεια» αλλά ως σοβαρό ψυχιατρικό φαινόμενο: Non Suicidal Self Injury, NSSI, δηλαδή πρόκληση άμεσης βλάβης στο σώμα χωρίς πρόθεση αυτοκτονίας, ως δυσλειτουργικός τρόπος διαχείρισης έντονης ψυχικής δυσφορίας. Δεν αποτελεί αυτόνομα ψυχική διαταραχή, αλλά συχνά συνδέεται με κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, διαταραχές πρόσληψης τροφής και ιδιαίτερα με οριακή διαταραχή προσωπικότητας. Περιγράφεται ότι πηγάζει από αδυναμία του ατόμου να αντέξει δυσάρεστα συναισθήματα όπως θυμό, κενό, ντροπή, απόγνωση, με τον σωματικό πόνο να λειτουργεί βραχυπρόθεσμα ως «ανακούφιση» από τον ψυχικό πόνο ή ως τρόπος να νιώσει «κάτι» σε συνθήκες συναισθηματικού μουδιάσματος.

Οι παράγοντες που αναφέρονται ως αίτια είναι πολλαπλοί και συχνά συνδυαστικοί: ψυχοκοινωνικοί όπως τραυματικές εμπειρίες, bullying, δυσλειτουργικές οικογενειακές σχέσεις, βιολογικοί όπως δυσρύθμιση νευροδιαβιβαστών και γνωστικοί συμπεριφορικοί όπως ελλιπείς δεξιότητες συναισθηματικής ρύθμισης. Η αντιμετώπιση περιγράφεται ως απαιτητική και εξειδικευμένη, με ανάγκη για εξειδικευμένη ψυχοθεραπεία όπως η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία, DBT, ψυχοκοινωνική στήριξη και, όπου χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή για τις υποκείμενες διαταραχές.

Το πιο βαρύ στοιχείο, όμως, δεν είναι η θεωρία. Είναι η παραδοχή ότι μέχρι σήμερα δεν υπήρχε εξειδικευμένο κρατικό μονοπάτι φροντίδας για ένα πρόβλημα που αφορά παιδιά και εφήβους, με ποσοστά που σοκάρουν. Και αυτό το κενό, όσο κι αν «βαφτιστεί» τώρα στρατηγική, είναι το αποτύπωμα μιας πολιτικής που άφησε τις οικογένειες μόνες την ώρα που η κρίση μεγάλωνε.