ΕΚΡΗΞΗ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΒΡΑΖΕΙ, ΟΙ ΔΗΜΟΙ ΕΡΗΜΟΙ ΑΠΟ ΔΟΜΕΣ – ΤΙ ΖΗΤΑ ΤΟ 78+% ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

Μελέτη του ΙΤΑ που παρουσιάστηκε στο συνέδριο της ΚΕΔΕ αποκαλύπτει ότι η νεανική παραβατικότητα καλπάζει, με τους πολίτες να ζητούν επιτακτικά πιο ενεργό ρόλο από την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Την ώρα που σχολεία και οικογένειες πιέζονται, οι δήμοι εμφανίζονται χωρίς πόρους, χωρίς δομές και χωρίς πραγματικές αρμοδιότητες.

Στο ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη, το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης παρουσίασε μια εκτενή μελέτη για το κοινωνικό φαινόμενο της νεανικής και εφηβικής παραβατικότητας, αναδεικνύοντας τις ανησυχητικές τάσεις, που αφορούν την  μείωση του μέσου όρου ηλικίας των εμπλεκομένων, την αυξανόμενη συμμετοχή των κοριτσιών και τις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές όπως η επιθετικότητα, η βία, οι κλοπές και η  χρήση ναρκωτικών και αλκοόλ. Οι αιτίες αποτυπώνονται ως πολυπαραγοντικές, με το τρίγωνο οικογένεια, σχολείο και κοινωνικά δίκτυα να εντοπίζεται από εκπαιδευτικούς, ειδικούς ψυχικής υγείας και κοινωνικούς λειτουργούς ως καθοριστικό στην εκδήλωση των προβληματικών συμπεριφορών.

Καθοριστικό εύρημα της μελέτης είναι η σαφής επιθυμία των πολιτών για ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον τομέα της πρόληψης. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα μιλούν για άγνοια σχετικά με τις υπάρχουσες δημοτικές υπηρεσίες, για έλλειψη δομών υποστήριξης και για τυπική και όχι ουσιαστική συνεργασία σχολείων και δήμων. Συνολικά το 78,4% του γενικού πληθυσμού πιστεύει ότι οι δήμοι μπορούν να παίξουν κρίσιμο ρόλο στην αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας, ενώ το 77,2% των νέων από 16 έως 24 ετών θεωρεί ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην πρόληψη.

Μεταξύ των προτάσεων που κατέθεσαν οι ερωτηθέντες περιλαμβάνονται η δημιουργία σχολών γονέων, η συστηματική παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε σχολεία και δήμους, η ύπαρξη κοινοτικών χώρων δημιουργικής απασχόλησης και η στενότερη συνεργασία των δήμων με τα σχολεία. Από την πλευρά της Αυτοδιοίκησης καταγράφεται το πάγιο αίτημα για περισσότερους πόρους, ενισχυμένες δομές και ξεκάθαρες θεσμικές αρμοδιότητες.

Ο πρόεδρος του ΙΤΑ και δήμαρχος Παπάγου Χολαργού Ηλίας Αποστολόπουλος επισημαίνει ότι ο δήμος πρέπει να αναλάβει κεντρικό ρόλο μέσα από οργανωμένες πολιτικές πρόληψης, με στενότερη συνεργασία με τα Γυμνάσια και τα Λύκεια, παρουσία επιστημονικού προσωπικού στα σχολεία και δράσεις ενημέρωσης για τα παιδιά και την τοπική κοινωνία. Ο ίδιος αναφέρεται στις υφιστάμενες υπηρεσίες όπως τα Κέντρα Κοινότητας και τα Τοπικά Συμβούλια Παραβατικότητας, αλλά και στην ανάγκη πρακτικών παρεμβάσεων όπως καλύτερος φωτισμός και απομάκρυνση εγκαταλελειμμένων χώρων που λειτουργούν ως σημεία συγκέντρωσης παραβατικών ομάδων.

Παραδείγματα όπως του Δήμου Πειραιά που έχει χαρτογραφήσει τα σημεία της πόλης με υψηλότερη παραβατικότητα ή το έργο του Δήμου Παπάγου Χολαργού σε συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο δείχνουν ότι στοχευμένες δράσεις μπορούν να παραγάγουν αποτελέσματα. Η έξαρση βανδαλισμών σε σχολεία και παιδικές χαρές των τελευταίων ετών έχει οδηγήσει ορισμένους δήμους στην εγκατάσταση καμερών με βάση τη νομοθεσία, με αποτέλεσμα τον περιορισμό των φθορών.

Ως προς τις βαθύτερες αιτίες της παραβατικότητας, ο πρόεδρος του ΙΤΑ αναφέρει τη γονεϊκή απουσία, τη συναισθηματική αδιαφορία και την έλλειψη καθοδήγησης, παράγοντες που συνδέονται άμεσα με την οικογενειακή κρίση. Επισημαίνει ακόμη ότι η προηγούμενη δεκαετία οικονομικών δυσκολιών επηρέασε καθοριστικά τα σημερινά παιδιά και εφήβους που τότε βίωσαν ανεργία, οικονομική πίεση και κοινωνική αποσταθεροποίηση στα ίδια τους τα σπίτια.