Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας με αριθμό πρωτοκόλλου 122194/ΓΔ4, που εκδόθηκε την 1η Οκτωβρίου 2025, και αφορά «Διευκρινιστικές οδηγίες του ν. 3699/2008, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει». Σύμφωνα με την ΕΛΜΕ Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου, η εγκύκλιος αυτή έρχεται να ενισχύσει την εφαρμογή του πρόσφατα ψηφισμένου νόμου που –όπως τονίζουν– «υποβαθμίζει τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες», ανοίγοντας τον δρόμο για τη δραματική μείωση των προσλήψεων εκπαιδευτικών στην ειδική αγωγή, στο πλαίσιο μιας πολιτικής «κόστους – οφέλους».
Η «ισοπέδωση» Τμημάτων Ένταξης και Παράλληλης Στήριξης
Η ΕΛΜΕ υπογραμμίζει ότι η εγκύκλιος επιχειρεί την αντιεπιστημονική ταύτιση των δύο ενταξιακών θεσμών – των Τμημάτων Ένταξης (Τ.Ε.) και της Παράλληλης Στήριξης (Π.Σ.) – με πρόσχημα τη συμπερίληψη.
Σύμφωνα με τις νέες οδηγίες, μαθητές που διαθέτουν γνωμάτευση από ΚΕΔΑΣΥ για παράλληλη στήριξη μπορεί να υποστηρίζονται από εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής του Τμήματος Ένταξης και αντίστροφα.
Η ρύθμιση αυτή, σημειώνει η ανακοίνωση, αλλοιώνει πλήρως τη φιλοσοφία και τη λειτουργία των δύο θεσμών. Μέχρι σήμερα, τα Τμήματα Ένταξης στήριζαν μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες σε βασικά γνωστικά αντικείμενα, μέσα από εξατομικευμένα προγράμματα και σε διακριτό χώρο. Αντίθετα, η Παράλληλη Στήριξη θεσπίστηκε για μαθητές που, με ατομική υποστήριξη, μπορούν να παρακολουθήσουν το κανονικό πρόγραμμα της τάξης.
Μείωση ωρών και προσωπικού
Η νέα εγκύκλιος, σύμφωνα με την ΕΛΜΕ, οδηγεί σε ραγδαία μείωση των ωρών υποστήριξης. Μαθητές που έως τώρα λάμβαναν 24 ώρες εβδομαδιαία παράλληλη στήριξη, πλέον ενδέχεται να υποστηρίζονται για το πολύ πέντε ώρες εβδομαδιαίως από τον εκπαιδευτικό του Τ.Ε., ο οποίος θα καλείται να καλύψει πολλούς μαθητές με διαφορετικές ανάγκες.
«Ο εκπαιδευτικός της Ειδικής Αγωγής μετατρέπεται σε ‘γυρολόγο’ ανάμεσα στις τάξεις», αναφέρει χαρακτηριστικά η ανακοίνωση, σημειώνοντας πως το μέτρο θα αφήσει ακάλυπτους εκατοντάδες μαθητές με αυτισμό, ΔΕΠΥ ή μαθησιακές δυσκολίες.
Παράλληλα, η ΕΛΜΕ εκφράζει φόβους πως η συγκεκριμένη αλλαγή αποτελεί προάγγελο περικοπών προσωπικού στην ειδική αγωγή, καθώς το τρέχον ΕΣΠΑ που χρηματοδοτεί τις προσλήψεις αναπληρωτών ειδικής αγωγής ολοκληρώνεται το 2027, χωρίς σαφή δέσμευση για συνέχισή του.
«Υποκριτική επίκληση της συμπερίληψης»
Η ΕΛΜΕ Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου κατηγορεί το Υπουργείο Παιδείας ότι, ενώ επικαλείται τη συμπερίληψη, αγνοεί τις βασικές προϋποθέσεις για την ουσιαστική εφαρμογή της.
Όπως επισημαίνει, πουθενά δεν γίνεται λόγος για μείωση του αριθμού μαθητών ανά τάξη, παράγοντα καθοριστικό για την εκπαιδευτική υποστήριξη. Αντίθετα, με τη γενίκευση της αναλογίας 1/25 σε όλες τις τάξεις, «οδηγούμαστε σε περαιτέρω αύξηση των μαθησιακών δυσκολιών και επιδείνωση των συνθηκών διδασκαλίας».
Μετακύλιση ευθυνών στους εκπαιδευτικούς
Η ανακοίνωση στηλιτεύει επίσης τις διατάξεις που προβλέπουν ότι ο Σύλλογος Διδασκόντων θα αποφασίζει για ζητήματα υποστήριξης μαθητών, ακόμη και στο Ολοήμερο πρόγραμμα.
Όπως τονίζει η ΕΛΜΕ, «πρόκειται για μια συνειδητή προσπάθεια μετακύλισης των ευθυνών από το Υπουργείο στους εκπαιδευτικούς», ώστε κάθε έλλειψη υποστήριξης να αποδίδεται στους ίδιους και όχι στις ελλείψεις του συστήματος.
«Η ένταξη δεν είναι χωροταξικό ζήτημα»
Κλείνοντας, η ΕΛΜΕ υπογραμμίζει πως η πραγματική ένταξη των μαθητών με αναπηρίες ή ειδικές μαθησιακές ανάγκες δεν είναι ζήτημα χώρου, αλλά παιδαγωγικής διαδικασίας.
Απαιτείται κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό, επιστημονικά τεκμηριωμένα προγράμματα και σταθερή εκπαιδευτική παρουσία, προκειμένου να διασφαλιστεί η ουσιαστική συμμετοχή όλων των μαθητών στη σχολική και κοινωνική ζωή.
«Διεκδικούμε αυτό που είναι αναγκαίο και δικαιούται κάθε παιδί με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες: την πραγματική ένταξη στη ζωή», καταλήγει η ανακοίνωση των Δ.Σ. του ΣΕΠΕ και της ΕΛΜΕ Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου.
Η ανακοίνωση της ΕΛΜΕ Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου
Σχετικά με την νέα εγκύκλιο του ΥΠΑΙΘΑ για την ειδική αγωγή
Την 1η του Οκτώβρη 2025, το Υπουργείο Παιδείας εξέδωσε την εγκύκλιο με Αρ. πρωτ. 122194/ΓΔ4, με την οποία παρέχει «Διευκρινιστικές οδηγίες του ν. 3699/2008 (Α΄199), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει». Εγκύκλιος που προωθεί εντατικά την εφαρμογή του πρόσφατα ψηφισμένου νόμου, που επί της ουσίας υποβαθμίζει τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ανοίγοντας το δρόμο για δραματική μείωση των προσλήψεων στην ειδική αγωγή και εκπαίδευση στη λογική του κόστους-οφέλους.
Αμέσως μετά την κατάθεση του νομοσχεδίου που έγινε νόμος από την κυβέρνηση της ΝΔ, ασκήσαμε κριτική στην ουσία του, καθώς προέβλεπε την αντιεπιστημονική «ισοπέδωση» των δυο «ενταξιακών» θεσμών των γενικών σχολείων, δηλαδή του Τμήματος Ένταξης, (ΤΕ) και της Παράλληλης Στήριξης (ΠΣ), με την υποκριτική επίκληση της συμπερίληψης. Πιο συγκεκριμένα, όπως ορίζεται, «Μαθητές/τριες που διαθέτουν αξιολογική έκθεση από το ΚΕΔΑΣΥ για παράλληλη στήριξη-συνεκπαίδευση δύνανται κατά περίπτωση να υποστηρίζονται από εκπαιδευτικό ΕΑΕ του τμήματος ένταξης. Ομοίως και μαθητές/τριες που διαθέτουν αξιολογική έκθεση από το ΚΕΔΑΣΥ για τμήμα ένταξης, δύνανται κατά περίπτωση να υποστηρίζονται από εκπαιδευτικό ΕΑΕ παράλληλης στήριξης».
Μέχρι τώρα στα Τ.Ε. φοιτούσαν μαθητές που –κυρίως- αντιμετώπιζαν μαθησιακές δυσκολίες σε συγκεκριμένα βασικά μαθήματα (γλώσσα – μαθηματικά), τα οποία τους δυσκόλευαν στο να παρακολουθήσουν το αναλυτικό πρόγραμμα της τάξης. Οι μαθητές αυτοί παρακολουθούσαν κάποιες ώρες την εβδομάδα εξατομικευμένα μαθήματα σε ξεχωριστό χώρο, προκειμένου να αναπληρώσουν τα μαθησιακά κενά. Ο διακριτός χώρος του Τμήματος Ένταξης επιλεγόταν επειδή ήταν (και είναι) αδύνατο την ώρα της διδασκαλίας, πχ ενός γλωσσικού αντικειμένου, να γίνονται 2 διδασκαλίες ταυτόχρονα μέσα σε μια τάξη, από 2 εκπαιδευτικούς ταυτόχρονα. Στο ΤΕ ο εκπαιδευτικός ανίχνευε τις ελλείψεις που είχε ο μαθητής, συνέτασσε Εξατομικευμένο Πρόγραμμα παρέμβασης (ΕΠΕ), δημιουργούσε τμήματα μαθητών με παρόμοιες μαθησιακές ελλείψεις (συχνά με μαθητές διαφορετικών τάξεων) και προσπαθούσε να καταστήσει τους μαθητές ικανούς να παρακολουθήσουν ανεμπόδιστα το αναλυτικό πρόγραμμα της τάξης, χωρίς δηλαδή υποστήριξη επιπλέον εκπαιδευτικού.
Αντίστοιχα, η Παράλληλη Στήριξη (ΠΣ) θεσμοθετήθηκε ουσιαστικά με τον Νόμο 3699/2008, όπου οι μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορούσαν «να φοιτούν σε σχολική τάξη του γενικού σχολείου…. Η παράλληλη στήριξη παρέχεται σε μαθητές που μπορούν με κατάλληλη ατομική υποστήριξη να παρακολουθήσουν το αναλυτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα της τάξης…».
Κι ενώ η υποστήριξη από τον εκπαιδευτικό της Παράλληλης Στήριξης θα έπρεπε να υλοποιείται με αναβαθμισμένους όρους, μόνιμο προσωπικό, σταθερό εξατομικευμένο πρόγραμμα, παιδαγωγικό και επιστημονικό περιεχόμενο παρέμβασης, αντί να προχωρήσουν σε στοχευμένα μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση, δρομολογούν τη δραματική μείωση των προσλήψεων ειδικών εκπαιδευτικών, αφήνοντας παντελώς ακάλυπτους τους μαθητές.
Η νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας με έναν άκρως αντιεπιστημονικό τρόπο «ισοπεδώνει» τις ΠΣ και τα ΤΕ με προφανή σκοπό τη «διευθέτηση» του εκπαιδευτικού προσωπικού, που, καθ’ ομολογία στελεχών του, θα περικοπεί τα επόμενα χρόνια, καθώς το τρέχον ΕΣΠΑ για την πρόσληψη προσωπικού Ειδικής Αγωγής οδεύει το 2027 στη λήξη του και οι ανάγκες της πολεμικής οικονομίας δεν επιτρέπουν τη χρηματοδότηση του θεσμού της υποστήριξης των παιδιών με Ειδικές Μαθησιακές Ανάγκες με ένα νέο πρόγραμμα ΕΣΠΑ.
Σύμφωνα με τις νέες κατευθύνσεις, οι μαθητές που είχαν 24 ώρες εβδομαδιαία ΠΣ τώρα θα έχουν το ανώτερο μέχρι 5 (περίπου 1 ώρα την ημέρα σε κάθε τάξη) από τον εκπαιδευτικό του ΤΕ, ο οποίος θα είναι «γυρολόγος» ανάμεσα στις τάξεις του σχολείου, προσπαθώντας απεγνωσμένα να υποστηρίξει μαθητές με ΔΕΠΥ, αυτισμό και απλές μαθησιακές δυσκολίες. Τις υπόλοιπες ώρες η κατάσταση μέσα στις τάξεις… δεν χρειάζεται και πολλή φαντασία για να περιγραφεί. Το ίδιο θα ισχύει και για τους εκπαιδευτικούς της ΠΣ (όπου και αν υπάρχουν στο μέλλον), οι οποίοι δεν θα υποστηρίζουν μόνο έναν μαθητή μιας τάξης, αλλά θα διαμοιράζονται στο σύνολο των μαθητών ενός σχολείου που χρήζουν ειδικής εκπαιδευτικής υποστήριξης.
Αν και το Υπουργείο Παιδείας επαναλαμβάνει στην εγκύκλιο πεισματικά ότι επιδιώκει την ένταξη και συμπερίληψη, μια και μόνο παράμετρος μαρτυρά το απόλυτα υποκριτικό «ενδιαφέρον» του: Πουθενά δεν αναφέρεται η μείωση του αριθμού των μαθητών στις τάξεις, που αποτελεί ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα εφαρμογής προγραμμάτων εκπαίδευσης που μπορούν επί της ουσίας να στηρίξουν τους μαθητές. Η γενίκευση, την τρέχουσα σχολική χρονιά, της αναλογίας 1/25 (χρόνια απαίτηση άλλωστε του ΟΟΣΑ) σε όλες τις τάξεις των σχολείων της χώρας, αναλογία που αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα «παραγωγής» μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες, δείχνει ότι η κατάσταση στις σχολικές τάξεις θα επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια.
Τέλος, με τα άρθρα που προβλέπουν ότι για «όλα αποφασίζει ο Σύλλογος Διδασκόντων» (τώρα τον θυμήθηκαν τον Σύλλογο), για την υποστήριξη μαθητών στο Ολοήμερο (αλήθεια, με τι προσωπικό;) είναι φανερό ότι επιδιώκεται να μετατεθούν ευθύνες στους εκπαιδευτικούς που δεν τους αναλογούν. Για παράδειγμα, κάθε φορά που ένας γονέας θα διαμαρτύρεται για την ελλιπή (ή ανύπαρκτη) υποστήριξη του παιδιού του στο πρωινό ή στο ολοήμερο πρόγραμμα, η απάντηση θα είναι «δε φταίει το Υπουργείο, οι εκπαιδευτικοί του σχολείου φταίνε, που δεν διαχειρίζονται καλά τα πράγματα.
Τα Δ.Σ. του ΣΕΠΕ και της ΕΛΜΕ Λήμνου και Αγίου Ευστράτιου δεν θα κουραστούμε να επαναλαμβάνουμε ότι το πρόβλημα της πραγματικής ένταξης των μαθητών με Ειδικές Μαθησιακές Ανάγκες ή/και αναπηρίες δεν είναι «χωροταξικό», όπως συχνά τίθεται. Η σχολική ένταξη – συμπερίληψη είναι η επιστημονικά τεκμηριωμένη παιδαγωγική διαδικασία που πραγματοποιείται στον κατάλληλο για το παιδί χώρο, με το κατάλληλα επιστημονικά καταρτισμένο προσωπικό, με το κατάλληλο επιστημονικό πρόγραμμα που ανταποκρίνεται στις μαθησιακές ανάγκες του κάθε παιδιού, προετοιμάζοντάς το για την ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗ ΖΩΗ.
Γι’ αυτό τον σκοπό δίνουμε όλες μας τις δυνάμεις, διεκδικώντας αυτό που είναι αναγκαίο και δικαιούται το παιδί με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρία.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
