Επιμορφώσεις με το ζόρι: Όταν η επαγγελματική ανάπτυξη μετατρέπεται σε εργασιακή εξάντληση.

Οι επιμορφώσεις των εκπαιδευτικών είναι θεμέλιο για μια σύγχρονη και ποιοτική εκπαίδευση. Όμως, όταν η «επιμόρφωση» μετατρέπεται σε καταναγκασμό, τότε χάνει το νόημά της και προσβάλλει την ίδια την έννοια της παιδαγωγικής ελευθερίας.

Παρασκευή και Σάββατο στο θρανίο — χωρίς αποζημίωση

Τις τελευταίες εβδομάδες, δεκάδες εκπαιδευτικοί που συμμετέχουν σε προγράμματα του Διεθνούς Απολυτηρίου (IB) καταγγέλλουν ότι καλούνται υποχρεωτικά σε πολύωρα σεμινάρια – Παρασκευή και Σάββατο, από το πρωί ως το απόγευμα. Χωρίς αποζημίωση, χωρίς επιλογή, χωρίς διάλογο.

Οι διευθύνσεις σχολείων επικαλούνται την ανάγκη «διατήρησης της πιστοποίησης του προγράμματος». Όμως για τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, το αποτέλεσμα είναι εξουθενωτικό: υπέρβαση ωραρίου, παραβίαση του δικαιώματος στην ανάπαυση και απαξίωση της επαγγελματικής τους υπόστασης.

Όταν η επιμόρφωση γίνεται καταναγκασμός

«Η συμμετοχή δεν είναι επιλογή, είναι υποχρέωση», αναφέρουν εκπαιδευτικοί που μίλησαν ανώνυμα.
Η φράση αυτή αποτυπώνει το παράδοξο μιας πολιτείας που ζητά «συνεχή βελτίωση» από τους δασκάλους της, αλλά το κάνει με τρόπο αυταρχικό και εκτός νομικού πλαισίου.

Σύμφωνα με τον Υπαλληλικό Κώδικα και το Π.Δ. 152/2013, καμία υπηρεσιακή υποχρέωση δεν μπορεί να επιβληθεί εκτός ωραρίου χωρίς αποζημίωση ή ρητή απόφαση. Παρ’ όλα αυτά, οι επιμορφώσεις αυτές πραγματοποιούνται σε μέρες και ώρες που θα έπρεπε να ανήκουν στην οικογένεια, στην ξεκούραση, ή απλώς στον προσωπικό χρόνο των εκπαιδευτικών.

Το IBO και η ελληνική πραγματικότητα

Το International Baccalaureate (IB) είναι ένα διεθνές πρόγραμμα που δίνει στους μαθητές τη δυνατότητα για σπουδές υψηλού επιπέδου. Ωστόσο, η εφαρμογή του στην Ελλάδα φαίνεται να πάσχει από θεσμική ασάφεια.
Τα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία που το προσφέρουν συχνά λειτουργούν σε ένα «γκρίζο» πλαίσιο, όπου τα δικαιώματα των εκπαιδευτικών υποχωρούν μπροστά στις απαιτήσεις των διεθνών προτύπων.

Το ερώτημα είναι απλό: Μπορεί ένα διεθνές πρόγραμμα να λειτουργεί με όρους που παραβιάζουν το ελληνικό εργατικό δίκαιο;

Ένα σύμπτωμα βαθύτερης κρίσης

Το ζήτημα δεν είναι μόνο νομικό — είναι βαθιά παιδαγωγικό και ηθικό.
Όταν ο δάσκαλος αισθάνεται ότι εξαναγκάζεται, όταν η επιμόρφωση βιώνεται ως τιμωρία, τότε η ουσία της χάνεται. Η πραγματική επαγγελματική ανάπτυξη δεν χτίζεται με πίεση, αλλά με σεβασμό και συνεργασία.

Αντί να προωθείται μια κουλτούρα συμμετοχής, προωθείται η κουλτούρα της υποταγής. Κι αυτό, σε έναν χώρο που στηρίζεται στην ελευθερία της σκέψης, είναι το μεγαλύτερο οξύμωρο.

Τι χρειάζεται να αλλάξει

Η επιμόρφωση πρέπει να παραμείνει δικαίωμα και όχι καταναγκασμός.
Απαιτείται:

Θεσμική ρύθμιση για τα προγράμματα IB στα ελληνικά σχολεία.
Διασφάλιση αποζημίωσης για κάθε δραστηριότητα εκτός ωραρίου.
Σεβασμός στον προσωπικό και οικογενειακό χρόνο των εκπαιδευτικών.
Ενίσχυση της επιμόρφωσης μέσω δημόσιων, ανοιχτών και ισότιμων δομών.

Η εκπαίδευση δεν μπορεί να στηρίζεται στην κόπωση και τον εξαναγκασμό.
Ο δάσκαλος που δεν έχει φωνή, δεν μπορεί να εμπνεύσει.
Κι αν η κοινωνία θέλει πραγματικά εκπαιδευτικούς που να μαθαίνουν διαρκώς, πρέπει πρώτα να τους επιτρέψει να αναπνέουν.