«Αόρατη» απειλή στη θάλασσα – Οδηγός επιβίωσης

Οι μέδουσες, που αποτελούν πλέον μια γνώριμη καλοκαιρινή παρουσία στις ελληνικές θάλασσες, έχουν κάνει την εμφάνισή τους και φέτος, προκαλώντας ανησυχία στους λουόμενους. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις η ανησυχία αυτή δεν είναι δικαιολογημένη.

Πριν βρεθούμε πρόσωπο με πρόσωπο με αυτά τα εντυπωσιακά θαλάσσια πλάσματα κατά τη διάρκεια του μπάνιου μας, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ποια είδη κυκλοφορούν, ποια είναι ακίνδυνα και ποια απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.

Διατίθεται και διαδραστικός χάρτης με αναφορές για την παρουσία μωβ αλλά και άλλων ειδών μεδουσών και τσούχτρων, ο οποίος ανανεώνεται σε πραγματικό χρόνο.

Ακίνδυνες αλλά πολυάριθμες: οι μεσογειακές μέδουσες

Σύμφωνα με το Ελληνικό Παρατηρητήριο Βιοποικιλότητας, το είδος Cotylorhiza tuberculata, γνωστό και ως «μέδουσα αυγό μάτι», έχει ήδη εντοπιστεί σε αρκετές περιοχές. Το είδος αυτό χαρακτηρίζεται από στρογγυλό σχήμα, μέγεθος που μπορεί να αγγίξει τα 40 εκατοστά και εντοπίζεται σε βάθος έως και 7 μέτρων.

Οι νεαρές μέδουσες έχουν επίπεδη μορφή, με κίτρινο επάνω μέρος και λευκό κάτω, χωρίς εμφανή πλοκάμια σε μωβ ή πορτοκαλί αποχρώσεις. Παρότι η παρουσία τους εντυπωσιάζει, δεν προκαλούν ερεθισμούς και δεν αποτελούν απειλή για τον άνθρωπο. Το Παρατηρητήριο επισημαίνει ότι η εμφάνισή τους είναι συχνή κατά τους θερινούς μήνες, με κορύφωση από τον Αύγουστο μέχρι και τις αρχές Σεπτεμβρίου, ιδιαίτερα σε ζεστά και ήρεμα νερά.

Προσοχή στη μωβ μέδουσα: εντυπωσιακή αλλά επικίνδυνη

Αντίθετα, το είδος Pelagia noctiluca, γνωστό και ως μωβ μέδουσα, αποτελεί σοβαρό λόγο επαγρύπνησης. Το Παρατηρητήριο καταγράφει αυξημένες εμφανίσεις σε περιοχές όπως ο Παγασητικός Κόλπος (κυρίως στην ανατολική ακτογραμμή του Πηλίου), ο βόρειος Ευβοϊκός και οι Βόρειες Σποράδες, με επιβεβαιωμένες αναφορές από Σκιάθο και Σκόπελο.

Η μωβ μέδουσα είναι εντυπωσιακή στην όψη αλλά επικίνδυνη λόγω του έντονου και επώδυνου τσιμπήματός της. Παρόμοια έξαρση του είδους έχει καταγραφεί και σε πολλές περιοχές της Μεσογείου, περιλαμβανομένων της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Αδριατικής και του Γιβραλτάρ.

Αναδυόμενο πρόβλημα: η Olindias muelleri

Ένα άλλο είδος που έχει αρχίσει να καταγράφεται συχνότερα στις ελληνικές ακτές είναι η Olindias muelleri. Η παρουσία της είναι ιδιαίτερα αισθητή στην Αττική, με καταγραφές από παραλίες όπως ο Μαραθώνας, ο Σχινιάς, η Βούλα, η Βουλιαγμένη και η Γλυφάδα.

Η μέγιστη διάμετρός της αγγίζει τα 6 εκατοστά, κινείται κοντά στον βυθό και τρέφεται κυρίως με πλαγκτόν. Παρότι μικρή σε μέγεθος, θεωρείται επικίνδυνη και καλό είναι να αποφεύγεται η επαφή, ιδίως όταν έχουν αναφερθεί τσιμπήματα σε άλλους κολυμβητές στην ίδια περιοχή.

Οδηγίες σε περίπτωση τσιμπήματος

Ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι τα τσιμπήματα μεδουσών οφείλονται σε νηματοκύστες που έρχονται σε επαφή με το δέρμα και προκαλούν ερυθρότητα, πρήξιμο και αίσθημα καψίματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να παρουσιαστούν πιο σοβαρές επιδράσεις όπως νευροτοξικότητα, καρδιοτοξικά συμπτώματα ή ακόμα και δερμονεκρωτικές αλλοιώσεις, ιδιαίτερα σε ευάλωτα άτομα.

Τα πιο κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν έντονο πόνο, κοκκινίλες στο δέρμα, ναυτία, χαμηλή αρτηριακή πίεση, κεφαλαλγία, εμετό, διάρροια και δυσκολία στην αναπνοή. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να εκδηλωθούν σοβαρές αντιδράσεις όπως υπόταση, βράγχος φωνής, συριγμός, γενικευμένο αγγειοοίδημα, εξανθήματα και διαταραχές επικοινωνίας. Σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται άμεση μεταφορά σε νοσοκομείο.

Πώς να αντιδράσουμε σε τσίμπημα μωβ μέδουσας

Αφαιρούμε προσεκτικά τυχόν πλοκάμια από το δέρμα, χωρίς να τα αγγίζουμε με γυμνά χέρια
Ξεπλένουμε καλά την πληγείσα περιοχή με άφθονο θαλασσινό νερό
Αν δεν υπάρχει νερό, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε άμμο και να τρίψουμε απαλά την περιοχή
Δεν χρησιμοποιούμε γλυκό νερό, καθώς μπορεί να ενεργοποιήσει επιπλέον νηματοκύστες
Τοποθετούμε πάγο ή κρύες κομπρέσες για να περιορίσουμε τοπικά συμπτώματα
Αλείφουμε την περιοχή με κορτιζονούχα κρέμα για την καταπράυνση του ερεθισμού
Λαμβάνουμε αντιισταμινικό χάπι για την αντιμετώπιση του κνησμού και άλλων γενικευμένων συμπτωμάτων

Σε περίπτωση που τα συμπτώματα παραμένουν ή επιδεινωθούν, ενδέχεται να απαιτηθεί ενέσιμη αγωγή και άμεση ιατρική φροντίδα σε νοσοκομείο ή Κέντρο Υγείας.