Η απόφαση του ΣτΕ για την απομάκρυνση της δομής μεταναστών στον Ωρωπό και η αδράνεια της Δημοτικής Αρχής

Η τελευταία απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, 1532/2023 που δικαιώνει τους κατοίκους του Ωρωπού και ειδικότερα της Μαλακάσας και διατάσσει την απομάκρυνση της δομής μεταναστών από την περιοχή, αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για τη δικαιοσύνη και τη νομιμότητα. Το ανώτατο δικαστικό όργανο της χώρας αναγνώρισε με σαφήνεια ότι η συνέχιση της λειτουργίας της δομής είναι παράνομη και ασύμβατη με τον χαρακτήρα της περιοχής, την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική συνοχή.

Το σκεπτικό της απόφασης στηρίζεται σε τεκμηριωμένα δεδομένα: υπέρβαση των όρων χωροθέτησης, έλλειψη αδειοδοτήσεων, επιβάρυνση του φυσικού περιβάλλοντος και σημαντική διατάραξη της καθημερινότητας των κατοίκων. Πρόκειται για μια δικαστική νίκη με ισχυρό συμβολισμό και είναι η φωνή των τοπικών κοινωνιών που ακούγεται και πρέπει να γίνεται σεβαστή.

Ωστόσο, αυτό που προκαλεί έντονο προβληματισμό –και δίκαιη αγανάκτηση– είναι η σιγή και απραξία της Δημοτικής Αρχής Ωρωπού. Αντί να σταθεί δίπλα στους πολίτες, αντί να αξιοποιήσει το ισχυρό νομικό εργαλείο που της προσφέρει η απόφαση του ΣτΕ, παρακολουθεί απαθής, χωρίς να κινεί τις αναγκαίες νομικές ενέργειες για την άμεση εκτέλεσή της.

Η στάση αυτή δεν μπορεί παρά να χαρακτηριστεί ανεύθυνη και ανεξήγητη. Την ώρα που οι κάτοικοι βιώνουν χρόνια εγκατάλειψη, ελλιπή αστυνόμευση, περιβαλλοντική υποβάθμιση και διαρκή υποβάθμιση της ποιότητας ζωής τους, η Δημοτική Αρχή επιλέγει την αδράνεια. Δεν προσφεύγει στη Διοίκηση, δεν πιέζει πολιτικά, δεν αξιοποιεί την απόφαση για να διεκδικήσει άμεσα την απομάκρυνση της δομής και αυτή η συμπεριφορά συνιστά de facto συνενοχή σε μια κατάσταση που υπονομεύει την ασφάλεια, την ευημερία και την αξιοπρέπεια των δημοτών.

Παράλληλα, η επίσημη Πολιτεία —με ευθύνη της κυβέρνησης— συνεχίζει να σιωπά, αντιμετωπίζοντας την περιοχή ως “ζώνη σιωπηρής ανοχής”, όπου μπορούν να στοιβάζονται ψυχές και να παραβιάζονται νόμοι χωρίς συνέπειες. Η απουσία πολιτικής βούλησης να εφαρμοστεί η απόφαση του ΣτΕ είναι ενδεικτική της περιφρόνησης που δείχνει το κράτος προς τις τοπικές κοινωνίες, όταν δεν εξυπηρετούνται οι κεντρικές του επιλογές.

Τι πρέπει να γίνει άμεσα:

1. Η Δημοτική Αρχή να αναλάβει επιτέλους τις ευθύνες της και να κινηθεί νομικά για την εφαρμογή της απόφασης.
2. Να ενημερωθεί επίσημα η Κυβέρνηση και οι αρμόδιοι φορείς (Υπουργείο Μετανάστευσης, Εσωτερικών, Προστασίας του Πολίτη) και να τεθεί προθεσμία για την απομάκρυνση της δομής.
3. Να συγκληθεί έκτακτο δημοτικό συμβούλιο με τη συμμετοχή των κατοίκων και των τοπικών συλλόγων για την οργάνωση των επόμενων βημάτων.
4. Να ξεκινήσει οργανωμένη κινητοποίηση σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, ώστε να μην μείνει η απόφαση “στα χαρτιά”.
5. Να κατατεθεί επίσημο αίτημα αποκατάστασης της περιοχής, με συγκεκριμένα έργα και χρηματοδοτήσεις.

Η Μαλακάσα δεν μπορεί να συνεχίσει να είναι μια περιοχή “δεύτερης ταχύτητας”. Οι πολίτες του αξίζουν ασφάλεια, καθαρό περιβάλλον, σεβασμό και μέλλον. Η Δικαιοσύνη έκανε το χρέος της. Τώρα είναι η ώρα της Αυτοδιοίκησης και της Πολιτείας!
Υπάρχουν ποινικές ευθύνες για κάποιον για αυτή την καθυστέρηση της δημοτικής αρχής;
Η αδράνεια του Δήμου Ωρωπού, παρά την ύπαρξη τελεσίδικης απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για την απομάκρυνση της δομής στη Μαλακάσα, συνιστά σοβαρή πολιτική και θεσμική ευθύνη. Παρακάτω εξηγούνται οι τομείς στους οποίους ευθύνεται ο Δήμος:

⚠️ ΠΟΥ ΕΥΘΥΝΕΤΑΙ Ο ΔΗΜΟΣ ΩΡΩΠΟΥ:

1. Απουσία ενεργειών για την επιβολή της απόφασης
Ο Δήμος δεν υπέβαλε αίτημα συμμόρφωσης στην Επιτροπή Συμμόρφωσης του ΣτΕ, όπως θα μπορούσε και όφειλε να κάνει.
Δεν ζήτησε διοικητικές κυρώσεις για την παράλειψη των υπουργείων (Μετανάστευσης, Εσωτερικών κ.λπ.) να εκτελέσουν την απόφαση.
2. Έλλειψη πολιτικής βούλησης και πίεσης
Ο Δήμος δεν ανέδειξε το ζήτημα δημοσίως με τον τρόπο που του αναλογεί (π.χ. ψήφισμα Δημοτικού Συμβουλίου, νομικές ενέργειες, ενημέρωση κατοίκων, προσφυγές).
Δεν αξιοποίησε τα ΜΜΕ, τις κοινοβουλευτικές επαφές ή θεσμικά μέσα για να πιέσει την κυβέρνηση να εκτελέσει την απόφαση.
3. Σιωπηλή ανοχή ή συνεργασία με την κεντρική εξουσία
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου τοπικές αρχές ανέχονται την ύπαρξη δομών για να “μη δημιουργήσουν προβλήματα”, ιδίως όταν έχουν την ίδια πολιτική ταυτότητα με την κυβέρνηση.
Σε αυτή την περίπτωση, η σιωπή ισοδυναμεί με συνενοχή.
4. Απουσία προσφυγών ή καταγγελιών σε ανεξάρτητους θεσμούς
Ο Δήμος δεν προσέφυγε στον Συνήγορο του Πολίτη, ούτε κατήγγειλε την παράλειψη εφαρμογής της απόφασης σε αρμόδια όργανα.
Δεν υπέβαλε μηνυτήρια αναφορά για παράβαση καθήκοντος εις βάρος των αρμόδιων κρατικών λειτουργών.

❗️ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:

Ο Δήμος Ωρωπού είχε και έχει τα νομικά μέσα να αναγκάσει την Πολιτεία να εφαρμόσει την απόφαση. Το ότι δεν το έκανε επί 18 μήνες, συνιστά σαφή ευθύνη διοικητική και πολιτική. Η υποχρέωση υπεράσπισης του δημοσίου συμφέροντος και της νομιμότητας δεν είναι προαιρετική για τη δημοτική αρχή.

⚖️ ΠΙΘΑΝΕΣ ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΕΥΘΥΝΕΣ

✅ 1. Παράβαση καθήκοντος
Άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα:
«Υπάλληλος που με πρόθεση παραβιάζει τα καθήκοντά του με σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο όφελος ή να βλάψει τρίτον, τιμωρείται με φυλάκιση έως 2 έτη.»
🔹 Δήμαρχος, αντιδήμαρχοι ή αρμόδιοι υπάλληλοι που δεν εφαρμόζουν ή δεν επιδιώκουν την εφαρμογή δικαστικής απόφασης, δεν ασκούν τα νόμιμα μέσα (π.χ. αίτηση συμμόρφωσης, καταγγελίες), ενδέχεται να έχουν τελέσει αυτό το αδίκημα, εφόσον υπάρχει δόλος ή σκοπιμότητα.
✅ 2. Παράλειψη αναγκαίας ενέργειας από όργανα της διοίκησης
Παρότι δεν προβλέπεται ρητά ως ποινικό αδίκημα, η παράλειψη ενέργειας που οφείλει να γίνει (όπως η επιδίωξη εφαρμογής απόφασης του ΣτΕ), μπορεί να οδηγήσει:
Σε πειθαρχική διαδικασία από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση,
Σε ποινική διερεύνηση, ιδίως αν η ζημιά στους πολίτες είναι σοβαρή ή επαναλαμβανόμενη.
✅ 3. Συνενοχή ή συγκάλυψη ευθύνης άλλου φορέα
Αν προκύψει ότι η δημοτική αρχή συνεργεί σιωπηρά ή ενεργητικά με την κυβέρνηση ώστε να παραμείνει η δομή παρά την ακυρωτική απόφαση, μπορεί να προκύψουν πρόσθετες νομικές ευθύνες (όχι μόνο πολιτικές αλλά και πειθαρχικές ή ποινικές).

📝 ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ:

✔️ Μηνυτήρια αναφορά από πολίτες ή φορείς
Κατά του δημάρχου και κάθε υπεύθυνου για παράβαση καθήκοντος.
Κατατίθεται στην Εισαγγελία Πρωτοδικών.
Ζητείται η διερεύνηση γιατί δεν κινήθηκαν διαδικασίες συμμόρφωσης.
✔️ Αναφορά σε Εισαγγελέα Διοικητικής Δικαιοσύνης
Για να ζητηθεί έλεγχος της μη συμμόρφωσης με την απόφαση του ΣτΕ.
✔️ Πολιτική πίεση και δημόσια έκθεση του ζητήματος
Η διαφάνεια συχνά οδηγεί πιο εύκολα στη λογοδοσία, ιδίως όταν ο πολιτικός χειρισμός καλύπτει νομικές παραλείψεις.