Στις 13 Οκτωβρίου 1904, σκοτώνεται, στο χωριό Στατίστα Καστοριάς, που σήμερα φέρει το όνομά του, ο Παύλος Μελάς, η εμβληματική μορφή του Μακεδονικού Αγώνα. Η αξία του Παύλου Μελά για τον αγώνα των Ελλήνων για την εθνική ολοκλήρωση αποτυπώνεται στο κύριο άρθρο των «ΑΘΗΝΑΪΚΩΝ ΝΕΩΝ» στις 31 Μαΐου 1939.
«Η Φλώρινα με τον λαόν της ετίμησε τη μνήμη του Παύλου Μελά και των συναγωνιστών του.
Η μακεδονική πόλις εδόξασε έτσι τον ήρωα που ηγωνίσθη διά την απελευθερώσιν της και την ένωσιν της με την Ελλάδα, καθώς και τους άλλους εκείνους αγωνιστές, γνωστούς και αγνώστους, νεκρούς και ζώντας, που εις μίαν περίοδον εθνικής αποκαρδιώσεως εξήλθαν εις τα βουνά διά να. σώσουν τον ελληνικό πληθυσμόν της Μακεδονίας .
Το όνομά του είναι πλέον θρυλικόν μεταξύ των Ελλήνων. Και κάθε προσπάθεια διά να τονωθή η λάμψις του και η δόξα του μόνον το αδικεί. Εις τη σειράν των ηρώων της νεωτάτης Ελλάδος ο Παύλος Μελάς δικαίως κατέχει την πρώτην θέσιν, την οπόιαν κατέκτησε με την αυταπάρνησιν και το αίμα του. Η θέσις αυτή του ανήκει ιστορικώς, διότι υπήρξεν ο πρωτομάρτυς της μακεδονικής ελευθερίας. Αλλά του ανήκει και διότι επί του θανάτου του ετέθη το θεμέλιο όπου εκτίσθησαν κατόπιν τα πραγματοποιηθέντα μέχρι του ορίου του δυνατού όνειρα του ελληνισμού».
Το 1964, εξήντα χρόνια μετά τον θάνατο του Παύλο Μελά, ο σπουδαίος συγγραφέας Ηλίας Βενέζης, πραγματοποιεί οδοιπορικό στη Μακεδονία, για να ακοληθήσει, όπως αναφέρει ο ίδιος, τα ίχνη του Παύλου Μελά, “απ’ τους πιο καθαρούς, απ’ τους πιο αφιλόκερδους, απ’ τους πιο πιστούς οραματιστές μιας Ελλάδας, που έπρεπε να περιλάβη, ελευθερώνοντάς το, όλο το υπόδουλο Γένος, αλλά, ταυτοχρόνως, να κάμη και καλύτερους τους Έλληνες”
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
