Η 12η Σεπτεμβρίου 1829 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες της Ελληνικής Επανάστασης. Στην Πέτρα της Βοιωτίας, ο Δημήτριος Υψηλάντης και οι ελληνικές δυνάμεις πέτυχαν μια σπουδαία στρατιωτική νίκη, η οποία οδήγησε λίγες ημέρες αργότερα στη συνθηκολόγηση των Οθωμανών και στην αποχώρησή τους από σημαντικές περιοχές της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας.
Η Ελληνική Επανάσταση δεν είχε τελειώσει με τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου το 1827. Ο Ιμπραήμ παρέμενε στην Πελοπόννησο, ενώ η Δυτική Ελλάδα και σημαντικές περιοχές της Ανατολικής Στερεάς βρίσκονταν ακόμη υπό οθωμανικό έλεγχο. Η άφιξη των γαλλικών στρατευμάτων του Μεζόν και οι ελληνικές επιχειρήσεις στη συνέχεια άλλαξαν σταδιακά τα δεδομένα.
Ο Ιωάννης Καποδίστριας, γνωρίζοντας ότι η έκταση του νέου ελληνικού κράτους θα κρινόταν και από τα εδάφη που θα βρίσκονταν υπό ελληνικό έλεγχο, έστειλε ισχυρές δυνάμεις στη Στερεά Ελλάδα. Παράλληλα, προσπαθούσε να αντιμετωπίσει τις πιέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων, οι οποίες ζητούσαν τον τερματισμό των συγκρούσεων.
Οι δυσκολίες στην Ανατολική Στερεά
Επικεφαλής των ελληνικών δυνάμεων στην Ανατολική Στερεά ήταν ο Δημήτριος Υψηλάντης. Οι Οθωμανοί εξακολουθούσαν να κατέχουν την Αθήνα, περιοχές γύρω από τη Θήβα και την Εύβοια, με σημαντικές δυνάμεις υπό τον Ομέρ πασά της Καρύστου.
Η κατάσταση έγινε ακόμη δυσκολότερη το καλοκαίρι του 1829, όταν ξέσπασε ανταρσία μεταξύ των Ελλήνων στρατιωτών, κυρίως λόγω της κόπωσης και των καθυστερήσεων στη μισθοδοσία. Πολλοί στρατιώτες εγκατέλειψαν τις θέσεις τους, με αποτέλεσμα να διαλυθεί προσωρινά το στρατόπεδο της Θήβας.
Ωστόσο, ο Υψηλάντης κατάφερε να ανασυνταχθεί. Με την καταβολή μισθών και εφοδίων και τις προσπάθειες συγκέντρωσης των ελληνικών τμημάτων, συγκεντρώθηκαν στη Δόμβραινα και στη συνέχεια στον Κουτουμουλά, τη σημερινή Κορώνεια Βοιωτίας, περίπου 3.000 έως 3.500 άνδρες.
Η μάχη της Πέτρας
Ο Υψηλάντης εγκατέστησε το στρατηγείο του στη Μονή του Αγίου Νικολάου, πάνω από τα στενά της Πέτρας, ένα σημείο ιδιαίτερα σημαντικό λόγω της γεωγραφικής του θέσης. Πριν από την αποξήρανση της Κωπαΐδας, τα νερά της λίμνης άφηναν στην περιοχή ένα στενό πέρασμα, γεγονός που ευνοούσε την άμυνα.
Για την οχύρωση της θέσης κατασκευάστηκαν έξι οχυρώματα. Οι ελληνικές δυνάμεις οργανώθηκαν στις κατάλληλες θέσεις, ενώ το ιππικό παρέμεινε ως εφεδρεία στο Σωληνάρι.
Μετά από περίπου δώδεκα ημέρες αναμονής, στις 10 Σεπτεμβρίου, εμφανίστηκε ο οθωμανικός στρατός. Οι εκτιμήσεις για τη δύναμή του διαφέρουν: ο Κασομούλης αναφέρει περίπου 8.000 άνδρες, ενώ ο Τρικούπης περίπου 5.000.
Τα χαράματα της 12ης Σεπτεμβρίου 1829, ο Ασλάν μπέης εξαπέλυσε επίθεση εναντίον των ελληνικών οχυρωμάτων. Οι Τουρκαλβανοί κατάφεραν να φτάσουν μέχρι το πρώτο οχύρωμα και ορισμένοι εισχώρησαν σε αυτό.
Η ελληνική αντεπίθεση, όμως, ήταν αποφασιστική. Περίπου 700 Έλληνες υπό τους Δυοβουνιώτη, Μαμούρη, Κριεζώτη και Ψαροδήμο έσπευσαν στο σημείο, αναγκάζοντας τους Τούρκους να υποχωρήσουν. Στη συνέχεια υποχώρησαν και οι Αλβανοί, ενώ ο Σπυρομήλιος εκδίωξε τους Τούρκους από τους Βρασταμίτες. Ο Ασλάν μπέης διέταξε γενική υποχώρηση.
Οι απώλειες που αναφέρει η πηγή ήταν 100 νεκροί και περισσότεροι τραυματίες από την πλευρά των Τούρκων, ενώ οι Έλληνες είχαν τρεις νεκρούς και 12 τραυματίες. Η μάχη διήρκεσε περίπου δύο ώρες και κατέληξε σε ξεκάθαρη ελληνική επικράτηση.
Η συνθηκολόγηση των Τούρκων
Μετά την ήττα, ο Ασλάν μπέης αντιλήφθηκε ότι μια νέα επίθεση θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη. Παράλληλα, οι οθωμανικές δυνάμεις έπρεπε να κινηθούν προς τη Λάρισα, καθώς πλέον είχαν αλλάξει τα δεδομένα μετά τη λήξη του Ρωσοτουρκικού Πολέμου με τη Συνθήκη της Αδριανούπολης.
Οι διαπραγματεύσεις με τους Έλληνες οδήγησαν τελικά σε συμφωνία. Οι Οθωμανοί δέχθηκαν να παραδώσουν τις περιοχές που ζητούσε ο Υψηλάντης, μεταξύ άλλων τη Φοντάνα, τις Θερμοπύλες και την Αλαμάνα, ενώ η συμφωνία υπογράφηκε τη νύχτα της 13ης προς 14η Σεπτεμβρίου.
Το επόμενο πρωί οι τουρκικές δυνάμεις αναχώρησαν για τη Λάρισα. Τους συνόδευσαν έως τη Βουδουνίτσα οι Δυοβουνιώτης και Κριεζώτης. Με αυτόν τον τρόπο, μεγάλο μέρος της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας είχε πλέον απελευθερωθεί, με εξαίρεση την Αθήνα, την Εύβοια και το φρούριο του Καράμπαμπα.
Η σημασία της μάχης
Η μάχη της Πέτρας είχε ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη της Ελληνικής Επανάστασης. Η πηγή την χαρακτηρίζει ως μία από τις σημαντικότερες συγκρούσεις της περιόδου, καθώς μια ισχυρότερη αριθμητικά οθωμανική δύναμη οδηγήθηκε τελικά σε συνθηκολόγηση.
Η επιτυχία του Υψηλάντη είχε τόσο στρατιωτική όσο και διπλωματική διάσταση. Το έγγραφο της συνθηκολόγησης αξιοποιήθηκε από τον Καποδίστρια στις διαπραγματεύσεις για τα σύνορα του νέου ελληνικού κράτους.
Η Πέτρα αποτέλεσε ουσιαστικά τον τελευταίο μεγάλο στρατιωτικό σταθμό της Επανάστασης. Ο Δημήτριος Υψηλάντης κατάφερε να ολοκληρώσει τον αγώνα που είχε ξεκινήσει ο αδελφός του, Αλέξανδρος, και να συνδυάσει τη στρατιωτική δράση με τη διπλωματία, ενώ η συμβολή του Καποδίστρια στην αντιμετώπιση των προβλημάτων των στρατιωτών υπήρξε επίσης σημαντική.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
